Schermbloemigen: eetbaar én dodelijk
De schermbloemenfamilie (Apiaceae) is de lastigste en gevaarlijkste groep voor wildplukkers. In dezelfde familie zitten eetbare planten zoals wilde peen en zevenblad, maar ook een paar van de giftigste planten van Nederland. Ze lijken jong sterk op elkaar: fijn, veervormig blad en witte schermen met kleine bloemetjes. Deze pagina is geen pluk-uitnodiging, maar een waarschuwing: leer de familie herkennen, en weet vooral wat je met rust laat.
De dodelijke soorten die je moet kennen
Deze eet je nooit. Leer ze herkennen zodat je ze kunt mijden.
Gevlekte scheerling
dodelijk giftigConium maculatum
De plant waarmee Socrates werd vergiftigd. Een kleine hoeveelheid kan een volwassene doden. Kenmerkend: een gladde, kale stengel met paarsrode vlekken, en een vieze, muizige geur.
Waterscheerling
dodelijk giftigCicuta virosa
Nog giftiger dan gevlekte scheerling, en een van de giftigste planten van Nederland. Groeit langs water, sloten en in moerassen. De wortelstok is hol en gekamerd.
Hondspeterselie
dodelijk giftigAethusa cynapium
Minder dodelijk dan de scheerlingen, maar giftig. Staat vaak gewoon in tuinen en moestuinen, en lijkt op peterselie of jonge wortel. Ruikt onaangenaam als je het kneust.
De eetbare, met voorzichtigheid
Wilde peen (Daucus carota)
De wilde voorouder van onze wortel. De jonge, eerstejaars wortel is eetbaar en ruikt naar wortel. Maar juist deze plant lijkt op de dodelijke scheerlingen, dus hij is alleen voor ervaren plukkers. Ook zevenblad is een eetbare schermbloemige, en die is voor beginners een veiligere kennismaking omdat hij zo massaal en herkenbaar groeit.
Wilde peen onderscheiden van scheerling
Nooit op één kenmerk, altijd meerdere tegelijk.
- Geur. Wilde peen ruikt naar wortel. Gevlekte scheerling ruikt vies en muizig.
- Behaard of glad. Wilde peen heeft een harige stengel en blad. De scheerlingen zijn glad en kaal. Ezelsbrug: harig is veilig, glad is de dood. Wel als hulpmiddel, niet als enig bewijs.
- Paarse vlekken. Gevlekte scheerling heeft paarsrode vlekken op de gladde stengel. Wilde peen niet.
- Omwindsel. Onder het scherm van wilde peen zitten lange, in drieën vertakte schutblaadjes. Kenmerkend.
- Het rode stipje. Wilde peen heeft vaak één piepklein donkerrood bloemetje midden in het witte scherm.
- Het vogelnestje. Na de bloei krult het scherm van wilde peen samen tot een holle vorm als een vogelnestje.
Kortom: de schermbloemigen zijn de familie waar je het voorzichtigst mee moet zijn. Dat de giftige soorten er zo onschuldig uitzien, is precies wat ze zo gevaarlijk maakt. Leer eerst de dodelijke soorten kennen, pluk nooit op één kenmerk, en bij twijfel laat je het staan.